powiat · podlaskie
Zabytki w powiecie białostockim
W powiecie białostockim do rejestru zabytków wpisano 354 obiekty w 79 miejscowościach. Rejestr zabytków nieruchomych obejmuje 320 z nich, stanowiska archeologiczne 32, pomniki historii 2. Najczęstsze funkcje to budynek mieszkalny (69), cerkiew (25) i kościół (25). Datowanie ustalono dla 310 obiektów, najstarsze pochodzą z XI wieku. Styl architektoniczny jest znany dla 253 obiektów, najczęściej nieznany (171). Pierwszy wpis do rejestru pochodzi z 1936 roku, najnowszy z 2026. Pod względem liczby zabytków to 1. z 17 powiatów w województwie podlaskim.
- 354
- obiekty w rejestrze
-
- rejestr nieruchomy
- 320
- stanowiska archeologiczne
- 32
- pomniki historii
- 2
- 79
- miejscowości z obiektami
- XI w.
- najstarsze datowanie
- datowanie ustalono dla 310 z 354 obiektów
- 1936
- pierwszy wpis do rejestru
- najnowszy wpis: 2026
2 976,6 km² · 160 686 mieszkańców · 22,0 obiektu na 10 tys. mieszkańców, w kraju 23,9 · pod względem gęstości 7. z 17 w województwie · dane GUS na koniec 2025
Gminy
| Gmina | Najczęstsza funkcja | Miejscowości | Obiekty |
|---|---|---|---|
| Tykocin - miasto | budynek mieszkalny | 1 | 61 |
| Supraśl - miasto | budynek mieszkalny | 1 | 48 |
| Łapy - miasto | budynek mieszkalny | 1 | 38 |
| Choroszcz - miasto | budynek mieszkalny | 1 | 30 |
| Michałowo - obszar wiejski | cerkiew | 10 | 27 |
| Gródek | cerkiew | 8 | 18 |
| Juchnowiec Kościelny | dwór | 11 | 18 |
| Zabłudów - obszar wiejski | cerkiew | 7 | 14 |
| Dobrzyniewo Duże | cerkiew | 5 | 12 |
| Poświętne | cmentarzysko | 5 | 12 |
| Łapy - obszar wiejski | cmentarz rzymskokatolicki | 2 | 11 |
| Suraż - obszar wiejski | cmentarzysko | 3 | 10 |
| Zabłudów - miasto | kaplica | 1 | 10 |
| Turośń Kościelna | kościół | 4 | 9 |
| Tykocin - obszar wiejski | browar | 3 | 8 |
| Wasilków - miasto | kościół | 1 | 6 |
| Zawady | cmentarz rzymskokatolicki | 3 | 5 |
| Suraż - miasto | grodzisko | 1 | 4 |
| Michałowo - miasto | cerkiew | 1 | 3 |
| Choroszcz - obszar wiejski | kościół | 2 | 2 |
| Czarna Białostocka - obszar wiejski | grodzisko | 2 | 2 |
| Supraśl - obszar wiejski | kuźnia | 2 | 2 |
| Wasilków - obszar wiejski | osada | 2 | 2 |
| Czarna Białostocka - miasto | torowisko | 1 | 1 |
| Grabówka | park | 1 | 1 |
Funkcje obiektów
Liczby z wykresu
| Wartość | Obiekty |
|---|---|
| budynek mieszkalny | 69 |
| cerkiew | 25 |
| kościół | 25 |
| mur/ogrodzenie | 15 |
| park | 14 |
| cmentarz rzymskokatolicki | 13 |
| cmentarzysko | 12 |
| kaplica | 10 |
| pozostałe 77 funkcji | 171 |
Style architektoniczne
Liczby z wykresu
| Wartość | Obiekty |
|---|---|
| nieznany | 171 |
| barokowy | 25 |
| inny | 15 |
| neogotycki | 15 |
| klasycystyczny | 11 |
| krajobrazowy | 3 |
| ludowy | 3 |
| eklektyczny | 2 |
| pozostałe 8 stylów | 8 |
Styl jest znany dla 253 z 354 obiektów (71%). Wykres pokazuje tylko tę część.
Wpisy do rejestru według dekad
3 najstarsze wpisy pochodzą z lat 1930-1939; wykres zaczyna się od lat 1950.
Liczby z wykresu
| Dekada | Wpisy |
|---|---|
| 1900 | 0 |
| 1910 | 0 |
| 1920 | 0 |
| 1930 | 3 |
| 1940 | 0 |
| 1950 | 41 |
| 1960 | 17 |
| 1970 | 45 |
| 1980 | 115 |
| 1990 | 53 |
| 2000 | 39 |
| 2010 | 28 |
| 2020 | 11 |
Na tle innych i w czasie
Pod względem liczby zabytków jest tu pierwsza z 17 powiatów w województwie, a w całym województwie 1. z 17.
| Jednostka | Obiektów |
|---|---|
| Białostocki | 354 |
| Białystok | 280 |
| Suwałki | 249 |
| Siemiatycki | 227 |
Pierwszy obiekt z tego obszaru trafił do rejestru w 1936 roku (Zamczysk), ostatni w 2026 (oficyna dworska). 2 obiekty nie mają zapisanej daty wpisu i nie widać ich na tej osi.
| Dekada | Obiektów |
|---|---|
| 1930 | 3 |
| 1940 | 0 |
| 1950 | 41 |
| 1960 | 17 |
| 1970 | 45 |
| 1980 | 115 |
| 1990 | 53 |
| 2000 | 39 |
| 2010 | 28 |
| 2020 | 11 |