materiał · cała Polska
Zabytki w Polsce, materiał: drewniane
W rejestrze zabytków są 5 542 obiekty o materiale budowy „drewniane”. Obiekty leżą w 2 854 miejscowościach. Najwięcej z nich jest w województwie małopolskim (1 112). Datowanie ustalono dla 5 377 obiektów, najstarsze pochodzą z XI wieku. Najczęstsze funkcje to kościół (980), budynek mieszkalny (958) i chałupa (516). Wpisy do rejestru pochodzą z lat 1927 do 2026.
- 5 542
- obiekty w rejestrze
- 2 854
- miejscowości z obiektami
- XI w.
- najstarsze datowanie
- datowanie ustalono dla 5 377 z 5 542 obiektów
- 1927
- pierwszy wpis do rejestru
- najnowszy wpis: 2026
Co znaczy materiał drewniany
Materiał opisuje w rejestrze konstrukcję ścian, więc drewniane znaczy: ściany z drewna, w konstrukcji zrębowej z poziomych belek albo szkieletowej ze słupów i rygli. Nie chodzi o pokrycie dachu, o wyposażenie ani o obudowanie deskami murowanego budynku.
Faseta jest mieszana i to jej cecha najważniejsza. Obok świątyń stoją w niej chałupy, budynki gospodarcze, dzwonnice, wiatraki, spichlerze, młyny, domy mieszkalne i wille, a więc obiekty o zupełnie różnej skali, funkcji i stanie zachowania.
Trzy rzeczy mylą tu najczęściej. Po pierwsze, budynek o murowanym przyziemiu i drewnianym piętrze bywa zapisany raz tak, raz inaczej, bo pole przyjmuje jedną wartość. Po drugie, konstrukcja szkieletowa z wypełnieniem pól gliną albo cegłą ma w rejestrze osobne wartości, szachulcowe i mur pruski, mimo że jej szkielet jest drewniany. Po trzecie, pole materiału bywa puste także przy obiektach oczywiście drewnianych, więc ta faseta nie jest kompletną listą drewnianej zabudowy w rejestrze, tylko listą tych obiektów, przy których materiał zapisano.
Rozkład po województwach
| Województwo | Obiekty |
|---|---|
| Małopolskie | 1 112 |
| Mazowieckie | 700 |
| Podkarpackie | 633 |
| Podlaskie | 442 |
| Lubelskie | 419 |
| Wielkopolskie | 416 |
| Warmińsko-mazurskie | 376 |
| Łódzkie | 270 |
| pozostałe 8 województw | 1 174 |
Wpisy do rejestru według dekad
Liczby z wykresu
| Dekada | Wpisy |
|---|---|
| 1900 | 0 |
| 1910 | 0 |
| 1920 | 3 |
| 1930 | 88 |
| 1940 | 139 |
| 1950 | 485 |
| 1960 | 1 050 |
| 1970 | 917 |
| 1980 | 1 280 |
| 1990 | 656 |
| 2000 | 313 |
| 2010 | 289 |
| 2020 | 322 |