styl · cała Polska

Zabytki w Polsce, styl: ludowy

W rejestrze zabytków jest 955 obiektów w stylu ludowym. Obiekty leżą w 459 miejscowościach. Najwięcej z nich jest w województwie małopolskim (250). Datowanie ustalono dla 887 obiektów, najstarsze pochodzą z XV wieku. Najczęstsze funkcje to budynek mieszkalny (301), chałupa (214) i kościół (86). Wpisy do rejestru pochodzą z lat 1932 do 2025.

955
obiektów w rejestrze: 459
miejscowości z obiektami: XV w.
najstarsze datowanie: datowanie ustalono dla 887 z 955 obiektów; 1932
pierwszy wpis do rejestru: najnowszy wpis: 2025

Co rejestr nazywa stylem ludowym

Styl ludowy nie jest stylem w rozumieniu historii sztuki. Rejestr określa tak budownictwo wznoszone według miejscowej tradycji ciesielskiej, bez projektu i bez architekta, przez warsztat pracujący na wzorze powtarzanym przez pokolenia. Trafiają tu przede wszystkim chałupy, budynki gospodarcze, stodoły, spichlerze i wiatraki, ale też kościoły i dzwonnice stawiane przez wiejskich cieśli.

Datowanie sięga od XVIII wieku po dwudziestolecie międzywojenne, przy czym ta sama forma jest w tym czasie powtarzana niemal bez zmian. Chronologia mówi więc o konkretnym budynku, a nie o przemianie stylu, i nie da się z niej odczytać kolejnych faz.

Rozkład jest wyraźnie regionalny: obiekty skupiają się tam, gdzie przetrwała drewniana zabudowa wsi albo gdzie ją systematycznie inwentaryzowano.

Mylące jest zestawienie stylu z materiałem. Ludowy nie znaczy drewniany. Część tych obiektów jest murowana z kamienia albo z cegły, a większość budynków drewnianych w rejestrze ma pole stylu puste albo opisane jako nieznane. To dwie niezależne fasety i ich przecięcie daje mniejszy zbiór, niż można się spodziewać.

Zobacz też: chałupa, drewniane

Rozkład po województwach

Osiem województw z największą liczbą obiektów w tej kategorii. Pozostałe są w ostatnim wierszu zbiorczo: strona z linkiem do każdego z szesnastu przekroczyłaby limit linków wewnętrznych, a lista województw jest w stopce.
Województwo	Obiekty
Małopolskie	250
Dolnośląskie	115
Lubuskie	108
Warmińsko-mazurskie	94
Podkarpackie	93
Podlaskie	63
Wielkopolskie	59
Pomorskie	43
pozostałe 8 województw	130

Obiekty w tej kategorii

955 obiektów, strona 2 z 10.

Chałupa Dębnowola XIX w. Chałupa Dębnowola XIX w. Chałupa Henryków-Urocze XIX do XX w. Chałupa Markowa XIX w. Chałupa Gwoźnica Górna XIX w. Chałupa Godowa XX w. Chałupa Morusy XIX w. Chałupa Nowa Różanka XVIII w. Chałupa Spręcowo XIX w. Chałupa Chojnik XIX w. Chałupa Chojnik XIX w. Chałupa Chojnik XIX w. Chałupa Sępolno XIX w. Chałupa Ołobok XIX w. Chałupa Arentowo XIX w. Chałupa Stare Łysogórki XIX w. Chałupa Łącko XIX w. Chałupa Anny Doruli Szaflary · Augustyna Suskiego 124 XIX w. Chałupa biedniacka Markowa XX w. Chałupa, d. buda pasterska Karpacz · Konstytucji 3 Maja 27 XVIII w. Chałupa drewniana Zakopane · Kościeliska 45a XX w. Chałupa Gąsieniców Sobczaków, ob. Muzeum Tatrzańskie Zakopane · Droga do Rojów 6 XIX w. Chałupa Klamerusów Łopuszna XIX w. Chałupa olęderska Bratwin XIX w. Chałupa podcieniowa Święta XVIII w. Chałupa rybacka Gdańsk · Łęczycka 6 XIX w. Chałupa Sabały Zakopane · Krzeptówki 17 XVIII w. Chałupa z Baryczy Sanok · Gajowa 7 XX w. Chałupa z Bęczyna Kazimierz Dolny XIX w. Chałupa z Bereźnicy Górnej Sanok · Gajowa 7 bez datowania Chałupa z Bielic Bielice XVIII w. Chałupa z Bliznego Sanok · Gajowa 7 XIX w. Chałupa z Jabłonki Zubrzyca Górna bez datowania Chałupa z Klimkówki Sanok · Gajowa 7 XIX w. Chałupa z Komańczy Sanok XIX w. Chałupa z Kurowa Kazimierz Dolny XIX w. Chałupa z Lipnicy Brzezówka XIX w. Chałupa z Markowej Brzezówka XIX w. Chałupa z Ryczek Krzeszów Górny XX w. Chata Wielki Lubień XVIII w. Chata Wielki Lubień XVIII w. Chata Wielki Lubień XVIII w. Chata Wielki Lubień XIX w. Chata Topolinek XIX w. Chata Kłotno XIX w. Chata Kożuchów · Żagańska XIX w. Chata Jurzyn XVIII do XIX w. Chata Chmielno XIX w. Chata Lubochowo XIX w. Chata Porąbka · Wielka Puszcza XIX w. Chata Nowica XVIII w. Chata Nowica XVIII do XIX w. Chata Nowica XVIII w. Chata Wysoka XIX w. Chata Płośnica XIX w. Chata Wróbel XIX w. Chata Klon XIX w. Chata Radgoszcz XVIII w. Chata Boruja XIX w. Chata Boruja XIX w. Chata Mariankowo XIX w. Chata Nowa Tuchorza XIX w. Chata Nowa Tuchorza XIX w. Chata Gostyń XVIII w. Chata mazurska, ob. Muzeum Michała Kajki Ogródek XIX w. Chata olenderska Wielki Lubień XX w. Chata sudecka z wyżką Stary Gierałtów XVIII w. Chata z chlewem Nowa Tuchorza XIX w. Chata z Chojnika Olsztynek XIX w. Chlew Chochołów XIX w. Chlew Chochołów XIX w. Chlew Krasne XX w. Chlew Puńsk XIX w. Chlew Łumbie XX w. Chlewik z Haczowa Sanok · Gajowa 7 XIX do XX w. Chlew i stajnia Chochołów XIX w. Chlew z kurnikiem Zyndranowa XX w. Czworak Zagórze XVIII w. Czworak Proślice XIX w. Dom Osiecznica · Lubańska 12 XVII w. Dom Lubków XIX w. Dom Rościszów XIX w. Dom Jelenia Góra · Myśliwska 10 XIX w. Dom Wieściszowice bez datowania Dom Janówek XVIII do XIX w. Dom Antoniów XIX w. Dom Wilkanów XIX w. Dom Kamieńczyk XIX w. Dom Kamieńczyk XIX w. Dom Różanka XIX w. Dom Dębowy Gaj XIX w. Dom Kwieciszowice XVIII w. Dom Bogatynia · 1 Maja 1 XVIII w. Dom Bogatynia · 1 Maja 10 XIX w. Dom Bogatynia · 1 Maja 3 XVIII w. Dom Bogatynia · 1 Maja 37 XIX w. Dom Bogatynia · 1 Maja 5 XIX w. Dom Bogatynia · Aleja Żytawska 17 XIX w. Dom Bogatynia · Aleja Żytawska 24 XIX w. Dom Bogatynia · Aleja Żytawska 30 XIX w.

Wpisy do rejestru według dekad

1930

1940

1950

235

1960

190

1970

297

1980

1990

2000

2010

2020

Liczby z wykresu

Wpisy do rejestru według dekad, w Polsce. Tabela obejmuje całą serię, także dekady sprzed pierwszego wpisu, których rysunek nie pokazuje: kompletność należy do tabeli, a nie do rysunku. Dekady bez wpisów zostają w tabeli z wartością zero, żeby luka w rejestrze była widoczna jako luka, a nie jako brak wiersza.
Dekada	Wpisy
1900	0
1910	0
1920	0
1930	17
1940	5
1950	68
1960	235
1970	190
1980	297
1990	52
2000	19
2010	39
2020	33

Źródło danych

Dane pochodzą z rejestru zabytków prowadzonego przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, udostępnionego na portalu dane.gov.pl na licencji CC BY 4.0. Dane zostały przetworzone: ujednolicono nazewnictwo jednostek administracyjnych, znormalizowano chronologię do wieków, w nazwach obiektów zastąpiono pauzę i półpauzę dywizem, przy wyświetlaniu podniesiono pierwszą literę nazwy obiektu, oraz wyliczono agregaty. Stan danych: 2026-09-30.

Współrzędne miejscowości pochodzą z Państwowego Rejestru Nazw Geograficznych, a granice jednostek administracyjnych z Państwowego Rejestru Granic. Oba prowadzi Główny Urząd Geodezji i Kartografii i oba są na licencji CC BY 4.0. Punkt oznacza środek miejscowości, a nie położenie obiektu. Kontur na mapie jest uproszczony: z granicy zostaje co setny do co dziesiątego wierzchołka, tyle, ile widać przy tej wielkości rysunku.

Powierzchnia i liczba mieszkańców jednostek administracyjnych pochodzą z Banku Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego, na licencji CC BY 4.0. Powierzchnia jest powierzchnią geodezyjną według danych GUGiK, ludność stanem na koniec roku. Gęstość zabytków wyliczamy sami z tych dwóch liczb.

Współrzędne pojedynczych obiektów, rok powstania oraz odnośniki do Wikipedii pochodzą z Wikidanych, których treść jest w domenie publicznej na zasadach CC0 1.0. Dopasowanie idzie po numerze wpisu do rejestru i jego dacie. Gdy jeden wpis obejmuje cały zespół, a wskazane obiekty stoją dalej niż 250 metrów od siebie, punktu nie pokazujemy wcale: lepszy brak niż postawiony w złym miejscu.