powiat · warmińsko-mazurskie
Zabytki w powiecie olsztyńskim
W powiecie olsztyńskim do rejestru zabytków wpisano 1 120 obiektów w 197 miejscowościach. Rejestr zabytków nieruchomych obejmuje 1 082 z nich, stanowiska archeologiczne 38. Najczęstsze funkcje to kapliczka (208), kamienica (152) i budynek mieszkalny (149). Datowanie ustalono dla 1 027 obiektów, najstarsze pochodzą z XIV wieku. Styl architektoniczny jest znany dla 949 obiektów, najczęściej nieznany (683). Pierwszy wpis do rejestru pochodzi z 1948 roku, najnowszy z 2025. Pod względem liczby zabytków to 1. z 21 powiatów w województwie warmińsko-mazurskim.
- 1 120
- obiektów w rejestrze
-
- rejestr nieruchomy
- 1 082
- stanowiska archeologiczne
- 38
- 197
- miejscowości z obiektami
- XIV w.
- najstarsze datowanie
- datowanie ustalono dla 1 027 z 1 120 obiektów
- 1948
- pierwszy wpis do rejestru
- najnowszy wpis: 2025
2 838,0 km² · 131 015 mieszkańców · 85,5 obiektu na 10 tys. mieszkańców, w kraju 23,9 · pod względem gęstości 4. z 21 w województwie · dane GUS na koniec 2025
Gminy
| Gmina | Najczęstsza funkcja | Miejscowości | Obiekty |
|---|---|---|---|
| Jeziorany - miasto | budynek mieszkalny | 1 | 126 |
| Barczewo - miasto | kamienica | 1 | 99 |
| Dobre Miasto - obszar wiejski | kapliczka | 19 | 98 |
| Biskupiec - miasto | kamienica | 1 | 96 |
| Jeziorany - obszar wiejski | budynek gospodarczy | 15 | 91 |
| Dobre Miasto - miasto | kamienica | 1 | 88 |
| Gietrzwałd | kapliczka | 13 | 80 |
| Purda | kapliczka | 22 | 73 |
| Dywity | kapliczka | 18 | 60 |
| Barczewo - obszar wiejski | kapliczka | 21 | 49 |
| Olsztynek - obszar wiejski | cmentarz I wojna światowa | 22 | 47 |
| Stawiguda | kapliczka | 10 | 47 |
| Biskupiec - obszar wiejski | park | 18 | 41 |
| Olsztynek - miasto | budynek mieszkalny | 1 | 35 |
| Kolno | kaplica | 15 | 34 |
| Jonkowo | kapliczka | 8 | 32 |
| Świątki | kościół | 11 | 24 |
Funkcje obiektów
Liczby z wykresu
| Wartość | Obiekty |
|---|---|
| kapliczka | 208 |
| kamienica | 152 |
| budynek mieszkalny | 149 |
| kościół | 66 |
| kaplica | 50 |
| park | 42 |
| cmentarz rzymskokatolicki | 35 |
| chałupa | 28 |
| pozostałe 92 funkcji | 390 |
Style architektoniczne
Liczby z wykresu
| Wartość | Obiekty |
|---|---|
| nieznany | 683 |
| neogotycki | 55 |
| barokowy | 39 |
| krajobrazowy | 39 |
| neoklasycystyczny | 35 |
| gotycki | 28 |
| klasycystyczny | 14 |
| secesyjny | 13 |
| pozostałe 9 stylów | 43 |
Styl jest znany dla 949 z 1 120 obiektów (85%). Wykres pokazuje tylko tę część.
Wpisy do rejestru według dekad
Liczby z wykresu
| Dekada | Wpisy |
|---|---|
| 1900 | 0 |
| 1910 | 0 |
| 1920 | 0 |
| 1930 | 0 |
| 1940 | 17 |
| 1950 | 75 |
| 1960 | 99 |
| 1970 | 17 |
| 1980 | 292 |
| 1990 | 380 |
| 2000 | 136 |
| 2010 | 58 |
| 2020 | 46 |
Na tle innych i w czasie
Pod względem liczby zabytków jest tu pierwsza z 21 powiatów w województwie, a w całym województwie 1. z 21.
| Jednostka | Obiektów |
|---|---|
| Olsztyński | 1 120 |
| Kętrzyński | 575 |
| Olsztyn | 543 |
| Ostródzki | 505 |
Pierwszy obiekt z tego obszaru trafił do rejestru w 1948 roku (Barczewko, st. 2), ostatni w 2025 (kapliczka przydrożna z dzwonniczką).
| Dekada | Obiektów |
|---|---|
| 1940 | 17 |
| 1950 | 75 |
| 1960 | 99 |
| 1970 | 17 |
| 1980 | 292 |
| 1990 | 380 |
| 2000 | 136 |
| 2010 | 58 |
| 2020 | 46 |