materiał · cała Polska
Zabytki w Polsce, materiał: ceglane
W rejestrze zabytków jest 46 195 obiektów o materiale budowy „ceglane”. Obiekty leżą w 8 778 miejscowościach. Najwięcej z nich jest w województwie dolnośląskim (5 186). Datowanie ustalono dla 44 865 obiektów, najstarsze pochodzą z X wieku. Najczęstsze funkcje to budynek mieszkalny (8 144), kamienica (5 881) i kościół (5 341). Wpisy do rejestru pochodzą z lat 1900 do 2026.
- 46 195
- obiektów w rejestrze
- 8 778
- miejscowości z obiektami
- X w.
- najstarsze datowanie
- datowanie ustalono dla 44 865 z 46 195 obiektów
- 1900
- pierwszy wpis do rejestru
- najnowszy wpis: 2026
Co znaczy materiał ceglany
Materiał opisuje w rejestrze konstrukcję ścian, a nie wykończenie. Ceglane znaczy więc mur z cegły, także wtedy, gdy jest otynkowany i z zewnątrz nieodróżnialny od muru kamiennego. To najszersza wartość w tej fasecie i mieszczą się w niej obiekty od gotyku po dwudziestolecie międzywojenne: kamienice, kościoły, dwory, pałace, budynki gospodarcze i przemysłowe.
Sama cegła pozwala datować mur. Średniowieczna jest duża, nierówna, o zmiennej barwie, układana w wątku wendyjskim albo gotyckim, z przepalonymi główkami tworzącymi ciemny wzór na licu. Cegła maszynowa z drugiej połowy XIX wieku ma stały format i równą barwę, idzie w wątku krzyżykowym albo blokowym, a elewacja bywa wtedy celowo nietynkowana.
Gdzie to myli. Budynek o kamiennym cokole i ceglanych ścianach jest zapisany jako ceglany, bo pole przyjmuje jedną wartość. Konstrukcja szkieletowa z ceglanym wypełnieniem pól to nie mur ceglany, tylko mur pruski, i ma w rejestrze własną wartość. Pole materiału jest wypełnione tylko w części zbioru, więc brak obiektu w tej fasecie nie znaczy, że nie jest z cegły.
Rozkład po województwach
| Województwo | Obiekty |
|---|---|
| Dolnośląskie | 5 186 |
| Mazowieckie | 5 052 |
| Wielkopolskie | 4 858 |
| Warmińsko-mazurskie | 4 257 |
| Śląskie | 3 493 |
| Lubuskie | 3 116 |
| Małopolskie | 3 051 |
| Podkarpackie | 2 518 |
| pozostałe 8 województw | 14 664 |
Wpisy do rejestru według dekad
2 najstarsze wpisy pochodzą z lat 1900-1909; wykres zaczyna się od lat 1920.
Liczby z wykresu
| Dekada | Wpisy |
|---|---|
| 1900 | 2 |
| 1910 | 0 |
| 1920 | 110 |
| 1930 | 568 |
| 1940 | 560 |
| 1950 | 2 864 |
| 1960 | 8 961 |
| 1970 | 5 177 |
| 1980 | 7 936 |
| 1990 | 9 986 |
| 2000 | 4 559 |
| 2010 | 3 751 |
| 2020 | 1 721 |